Dàn nhạc Ngũ Âm của người Khmer

Người Khmer có một đời sống văn hóa, văn nghệ vô cùng phong phú và đa dạng. Điều đó được thể hiện rõ nét qua các lễ hội của người Khmer như lễ Dolta, Lễ hội Ok-om-boc – đua nge Ngo,… luôn rộn rã tiếng nhạc. Một trong những nhạc cụ quan trọng không thể thiếu trong các buổi lễ đó chính là dàn nhạc ngũ âm – một nhạc cụ truyền thống của người Khmer.

     “Dàn nhạc ngũ âm” hay còn được gọi là dàn nhạc Pin Piết đã có từ rất xa xưa, được thiết kế rất tinh sảo bởi các nghệ nhân người Khmer. “Ngũ âm” là 5 loại chất liệu tạo thành âm thanh của dàn nhạc và trong biến chế chính thức, dàn nhạc có 07 nhạc cụ (không được phép thêm hay bớt bất cứ một loại nhạc cụ nào) gồm: Hai dàn cồng Cuông-tuôch và Cuông-thôm được làm bằng chất liệu đồng, mỗi cái gồm có 16 cái cồng nhỏ có núm, được kết lại với nhau tạo thành vòng có hình bán nguyệt. Khi diễn tấu, nhạc công sẽ ngồi trong vòng cong đó, dùng 2 dùi để gõ. Tùy theo độ lớn, nhỏ, dày, mỏng của từng quả mà phát ra âm thanh khác nhau.

baotangkhmer4

Dàn nhạc ngũ âm

     Chất liệu gỗ gồm các nhạc cụ là Rôniêt-ek gồm 26 thanh tre hoặc gỗ có hình chữ nhật dài khoảng 20cm, rộng khoảng 5cm được ghép với nhau thành một chuỗi dài, hai đầu được máng vào một thùng gỗ có một chân đỡ và nhạc cụ Rô-neat-thung.

Nhạc cụ Rô-niêt-đek được làm từ chất liệu sắt, gồm 26 thanh ghép lại.

Trống Samphô có 02 mặt được bịt bằng da bò, khi diễn tấu, nhạc công dùng 02 tay vỗ vào mặt trống để tạo âm thanh và 02 trống lớn được bịt bằng da trâu và đặt cạnh nhau.

Cuối cùng là kèn thổi hơi còn gọi là Srôlay pin piết (hoặc Srâylay rom) là loại kèn được làm bằng tre, ống kèn bằng loại gỗ quý.

Mỗi loại nhạc cụ của dàn nhạc Ngũ âm được định âm một cách chính xác, đảm bảo yếu tố hòa âm cho cả dàn nhạc để khi hòa tấu tạo ra một âm thanh rất độc đáo, từ rất trầm đến cao vút, ngọt ngào, sâu lắng đi vào lòng người.Đa số các nhạc cụ của dàn nhạc ngũ âm đều được diễn tấu bằng cách dùng chhưng (gọi là chập chọe) dùng để gõ nhịp, trong đó, trống Samphô được đánh bằng hai tay, còn trống lớn đánh bằng dùi, kèn thổi hơi…. Trong các nhạc cụ của dàn nhạc Ngũ Âm, Rôneat-ek được xem là loại nhạc cụ chủ đạo và nó có vai trò dồn bè. Hiện nay, trong dàn nhạc ngũ âm có thể thiếu một vài món, nhưng bắt buộc phải có cặp đàn Rôneat-ek, Rô-neat-thung, Cuông-tuôch, Cuông-thôm và cặp trống lớn thì mới hội đủ điều kiện diễn tấu.

Dàn nhạc Ngũ âm của người Khmer đã có từ rất lâu đời, theo quy định cổ truyền thì dàn nhạc chỉ được sử dụng trong các ngày đại lễ tại chùa như: Lễ Cầu Phước, Lễ Dâng Bông,… Vào những ngày lễ hội, hầu như bà con thức suốt đêm để vui chơi trong điệu Ram – vôn, À – day hân hoan, rộn rã trong tiếng nhạc ngũ âm trầm trầm, vang vang như làm các nhịp múa càng thêm hăng say, còn dân chúng chỉ sử dụng trong đám tang. Xuất phát từ nhu cầu cuộc sống xã hội, ngày nay nhạc ngũ âm đã được mở rộng phạm vi hoạt động trong các cuộc liên hoan mừng công và trình diễn trong các Ngày hội Văn hóa, Thể thao và Du lịch vùng đồng bào Khmer…. Đặc biệt còn hòa tấu với các nhạc cụ khác như đàn gáo, đàn cò, đàn sến… tạo thành những âm thanh rất hấp dẫn, thu hút người nghe.

Dàn nhạc Ngũ âm là di sản quý báu, là biểu tượng của sự vui tươi, sung túc, ấm no,… thể hiện nét đẹp văn hóa, nghệ thuật giàu tính truyền thống của đồng bào Khmer và cũng là một sản phẩm du lịch hấp dẫn để thu hút du khách bốn phương./.

Trung tâm TTXTDL tỉnh Sóc Trăng

Facebook Comments
Pin It
loading...