Phân biệt lễ Vu Lan và tục “cúng cô hồn”

Hàng năm, cứ đến Rằm tháng 7 âm lịch,mọi người lại sắm sửa những mâm đồ lễ để cúng chúng sinh nhân ngày Xá tội vong nhân (ngày “mở cửa địa ngục” và lễ Vu Lan). Đây là một trong những nét văn hóa truyền thống vô cùng tốt đẹp của người Á Đông nói chung và Việt nam nói riêng.

Lễ Vu Lan và lễ Xá tội vong nhân là một?
Tuy có chung nguồn gốc Phật giáo song xuất phát từ những điển tích riêng biệt. Rất nhiều người trong chúng ta đã nhầm lẫn điều này và cho rằng lễ Vu Lan chỉ là tên gọi khác của ngày Xá tội vong nhân – Rằm tháng 7. Trên thực tế đây thực sự là 2 lễ khác nhau.
Truyền thuyết kể về sự ra đời của lễ Vu Lan ngày nay liên quan tới bồ tát Mục Kiền Liên. Trong kinh Vu Lan của đạo Phật, Mục Kiền Liên sau khi đắc đạo tu luyện thành công nhiều phép thần thông vẫn không nguôi nỗi nhớ mẹ.
le-vu-lan5
Mẫu thân ông là Thanh Đề đã qua đời, nhưng khi sống gây nhiều ác nghiệp nên bị đày xuống địa ngục làm ngạ quỷ (quỷ đói). Hiếu tử Mục Kiền Liên dùng thần thông biết điều ấy,và đã đem cơm xuống địa ngục cho mẹ.
Nhưng khi ăn, bà Thanh Đề đã không cho cô hồn khác ăn và dùng tay che bát cơm lại nên cơm khi đưa vào miệng đã hóa thành than lửa đỏ. Mục Kiền Liên đau xót, nhờ Đức Thế Tôn chỉ cách giúp cứu mẹ qua khỏi ác nghiệp. Đức Thế Tôn dạy, chỉ có hợp sức của chúng tăng vào ngày Rằm tháng 7 mới mong cứu được mẹ. Mục Kiền Liên làm theo lời Phật dạy và đã giải thoát được bà Thanh Đề.
le-vu-lan1
Trong khi đó, lễ Xá tội vong nhân lại đề cao sự ban phước cho các cô hồn chưa được siêu thoát còn lảng vảng trên trần gian.  Theo tín ngưỡng dân gian, ngày 15/7 âm lịch là ngày “mở cửa địa ngục”, các cô hồn được tự do lên trần gian, vảng vất khắp nhân gian. Vì vậy, mọi người đều cúng chúng sinh bằng cháo loãng, gạo, bỏng, muối… để siêu sinh cho những linh hồn không nơi nương tựa ấy.
le-vu-lan2

Việc cúng Cô hồn còn có liên quan đến câu chuyện giữa ngài A Nan Ðà (còn được gọi là A Nan), với một con quỷ miệng lửa (diệm khẩu).

Một buổi tối, A Nan đang ngồi trong tịnh thất thì thấy một con ngạ quỷ thân thể khô gầy, cổ nhỏ mà dài, miệng nhả ra lửa bước vào. Quỷ cho biết rằng ba ngày sau, A Nan sẽ chết và sẽ luân hồi vào cõi ngạ quỷ miệng lửa, mặt cháy đen như nó.

A Nan sợ quá, bèn nhờ quỷ bày cho phương cách tránh khỏi khổ đồ. Quỷ đói nói: “Ngày mai ông phải thí cho bọn ngạ quỷ chúng tôi mỗi đứa một hộc thức ăn, và soạn lễ cúng dường Tam Bảo thì ông sẽ được tăng thọ, còn tôi sẽ được sinh về cõi trên”.

A Nan đem chuyện bạch với Ðức Phật. Đức Phật bèn cho bài chú gọi là “Cứu bạt diệm khẩu ngạ quỷ Ðà La Ni”. A Nan đem tụng trong lễ cúng và được thêm phúc thọ…

Riêng ở Việt nam, người dân thường tổ chức cả hai lễ ấy vào cùng ngày Rằm tháng 7. Chỉ có điều, người miền Bắc thì trọng ngày Xá tội vong nhân hơn còn miền Trung và miền Nam thì đề cao lễ Vu Lan báo hiếu.
Thực ra, không chỉ người Á Đông mình mà trên thế giới lễ cúng cô hồn tương tự giống ngày Xá tội vong nhân cũng tồn tại. Đó là lễ hội Halloween mà nhiều người chỉ biết là lễ hội hóa trang ma quỷ. Bản chất thì những hoạt động hóa trang trong ngày lễ này chỉ là do người đời sau thêm vào, còn khởi nguồn của ngày Halloween có rất nhiều điểm tương đồng với ngày Xá tội vong nhân, nhất là ở sự ra đời và ý nghĩa nguyên thủy.
le-vu-lan3
Lễ hội Halloween (nghĩa là Ma lộ hình) này có từ thời của người Celts cổ, diễn ra vào 31/10 dương lịch. Người phương Tây cổ cho rằng, vào đêm cuối tháng 10, cánh cửa địa ngục sẽ mở ra, ma quỷ từ đó sẽ thoát lên trên trần thế giống như những linh hồn phương Đông.
le-vu-lan4
Đặc biệt, chúng rất thích trêu ghẹo, phá phách cuộc sống của người dân. Cũng vì thế mà trong lễ hội này, tập tục đốt lửa, hóa trang thành quỷ không thể thiếu để xua đuổi ma quỷ, tránh bị chúng làm phiền.
Theo nhiều tài liệu, đây vốn là nét văn hóa truyền thống của người Ireland, Scotland và xứ Wales cổ. Theo thời gian, nó dần trở nên phổ biến toàn cầu với nhiều hoạt động như hóa trang, “trick or treat”… như ngày nay.
Bông hồng cài áo – nét đẹp trong văn hóa Việt Nam
le-vu-lan7
Có một phong tục rất cao thượng vào lễ Vu Lan mà không ở đâu có được. Ý tưởng này được hòa thượng Thích Nhất Hạnh đề xuất những năm 1960 thực sự trở thành một nét đẹp nhân văn cao cả, đầy ý nghĩa.
 Đây là một tập tục đáng quý, đáng trọng của người Việt thể hiện lòng báo hiếu của con cái với cha mẹ. Lễ Vu Lan báo hiếu cha mẹ luôn gắn liền với câu chuyện của những bông hồng sắc trắng sắc đỏ cài trên ngực áo. Theo tản văn Bông hồng cài áo của Thiền sư Thích Nhất Hạnh thì những ngày này lên chùa, nếu bạn còn mẹ, bàn sẽ được cài một bông hồng đỏ trên áo với niềm hạnh phúc được còn mẹ. Nếu bạn đã mất mẹ, bạn cài trên áo một bông hoa trắng. Người được hoa trắng xót xa nhớ thương, không quên ơn mẹ dù người đã khuất. Người được hoa hồng nhắc nhở rằng mình hạnh phúc vì còn mẹ và phải cố gắng để làm vui lòng mẹ kẻo một mai mẹ khuất núi có khóc than cũng không còn kịp nữa…
Bài viết được SocTrangToday.Com tổng hợp từ nhiều nguồn khác nhau
Facebook Comments
Pin It
loading...