Sene Dolta – lễ báo hiếu của người Khmer

Đời sống tâm linh của người Kinh theo Phật giáo có ngày lễ Vu Lan diễn ra vào rằm tháng 7 ÂL hàng năm nó được xem là “mùa báo hiếu” và là nét đẹp về lòng tri ân, hiếu thảo của con cái đối với cha mẹ, ông bà mình. Cùng mang chung  nét đẹp đậm đà bản sắc văn hóa truyền thống đó, đồng bào dân tộc Khmer có lễ Dolta – lễ cúng ông bà tổ tiên, là một trong những lễ lớn trong năm – diễn ra trong 3 ngày, từ 29-8 đến 1-9 ÂL.

Theo vài truyền tích xưa, người Khmer lại chọn thời điểm này để tổ chức lễ Dolta, vì đây là lúc vụ mùa cày cấy vừa xong, tiết trời mát mẻ. Mọi người nghỉ ngơi lấy lại sức khoẻ sau những tháng ngày làm lụng cơ cực. Lúc bấy giờ, ngoài đồng văng vẳng tiếng chim kêu. Người Khmer gọi đó là “Sene Dolta” (chim tổ tiên) báo hiệu cho nhà nhà chuẩn bị cho lễ Dolta. Vừa xong mùa vụ, nhìn đồng ruộng xanh tốt, mọi người đều dặn nhau: phải chuẩn bị thật tốt cho ngày lễ Dolta – cúng ông bà tổ tiên thật chu đáo, vui vẻ và ý nghĩa. Lễ Dolta nhằm 4 mục đích:

  • Nhớ đến ông bà, cha mẹ, họ hàng;

  • Tập trung anh em, con cháu trong gia đình lại để biếu quần áo, bánh trái, quà cáp cho những người có công ơn còn đang sống và làm lễ cầu phước cho người quá cố.

  • Đoàn kết giữa những người trong phum sóc với nhau.

  • Tổ chức liên hoan vui chơi, gắn bó họ hàng, bè bạn thân thích, tình làng xóm để giúp đỡ lẫn nhau trong cuộc sống.

sene dolta

 Dâng cơm lên chùa – một nét văn hóa đặc biệt của đồng bào nhân dịp lễ Sen Dolta

Trong 3 ngày diễn ra lễ Dolta được tổ chức cụ thể:

  • Ngày thứ nhất: mỗi gia đình dọn dẹp bàn thờ tổ tiên, trải chiếu, để mùng mền, gối mới lên giường rồi để sẵn một bộ áo quần mới, chư chuẩn bị cho ông bà đi xa mới về nhà. Chuẩn bị các thứ này xong, bày bánh, trà và dọn một mâm cơm để 4 cái chén, đốt nhang, đèn rồi mời họ hàng, bà con lối xóm lân cận đến cùng cúng. Sau khi rót 3 lần rượu, trà cúng, những người đứng cúng gắp thức ăn để vào chén, đổ trà rượu vào rồi đem ra sân đổ cạnh hàng rào, mời “ma quỷ” đưa ông bà về nhà ăn và ở lại suốt 3 ngày cúng và để đưa giúp ông bà tổ tiên trở lại nơi cũ. Buổi sáng gọi là “cúng tiếp đón”. Buổi chiều,  lại cúng linh hồn ông bà, tắm rửa, thay quần áo mới rồi mời linh hồn ông bà cùng đi vào chùa nghe sư sãi tụng kinh cầu phước, và đi xem hát múa vui chơi cho thoả thích. Những ngày này, trong tình cảm của con cháu, ông bà, tổ tiên như hiện diện bên con cháu, nên ai cũng phấn chấn.

sene-dolta

Thức ăn được cúng dường cho các vị sư sãi ngày lễ Sene Dolta

  • Ngày thứ 2: sau 1 ngày đêm và 1 ngày ở chùa, đến chiều lại đưa linh hồn người quá cố về nhà. Làm cơm cúng và mời ông bà ở lại chơi với con cháu thêm 1 đêm nữa.

  • Ngày thứ 3: là ngày cúng cuối cùng, mỗi gia đình lại dọn lễ vật như ngày đầu tiên và cũng mời họ hàng, lối xóm đến dự, gọi là “cúng đưa”. Khi làm các thủ tục cúng như ngày đầu, bới cơm, gắp thức ăn vào chén, rồi đổ vào thuyền, tàu buồm làm bằng bẹ chuối, mo cau, khi thì những chiếc xe làm bằng giấy để tiễn ông bà về nơi cũ. Trên tàu treo cờ phướn hình tam giác, khắc hình cá sấu, tắc kè ở đầu và đuôi tàu để tránh tai nạn dọc đường. Còn có thêm bánh trái, lúa, muối, đậu, mè để ông bà và “người” đưa đường ăn được lâu.

Cuối cùng, đem chiếc thuyền này thả trên sông, hoặc rạch gần nhà mình. Sau khi đưa xe, tàu đi, mọi người tiếp tục mời anh em trong gia đình, bà con lối xóm cùng dùng cơm. Bữa cơm thân mật có xen ca hát nhảy múa, tạo không khí vui vẻ, có nhà mời sư sãi đến tụng kinh tạo phần long trọng, kéo dài đến chiều hoặc tối là kết thúc.

sene dolta

Ngày nay, trong mối quan hệ xã hội rộng rãi, đoàn kết lâu bền giữa 3 dân tộc Kinh- Khmer- Hoa, lễ Dolta của đồng bào dân tộc Khmer, đồng bào Kinh, Hoa trong các xóm, ấp, phum, sóc lân cận cũng được mời đến chung vui, càng thắt chặt thêm tình làng, nghĩa xóm. Lễ Dolta như lễ Vu lan đều được xem là nét đẹp về lòng hiếu thảo, tri ân của con cháu với ông bà, cha mẹ đang sống và đã mất.

Facebook Comments
Pin It
loading...